Blog

Je kan nieuwe hersencellen aanmaken en zo doe je het – Vrij van Pijn

Kunnen wij, als volwassenen, nieuwe neuronen aanmaken? Neurowetenschapper Sandrine Thuret zegt dat we dat kunnen, Ze doet onderzoek en geeft praktisch advies over hoe we onze hersenen kunnen helpen beter te presteren (neurogenese) en onze stemming kunnen verbeteren. Ze vertelt hoe we het geheugen kunnen verbeteren en verslechtering van het geheugen kunnen voorkomen.

Vertaling:

Kunnen wij, als volwassenen, nieuwe zenuwcellen laten groeien? Er bestaat nogal wat verwarring over die vraag, want dit is een vrij nieuw onderzoeksgebied. Ik sprak met een van mijn collega’s, Robert, een oncoloog, en hij vertelde me: “Sandrine, dat is eigenaardig. Sommige van mijn patiënten die genazen van kanker ontwikkelen nog altijd symptomen van depressie.” Ik antwoordde hem: “Nou, vanuit mijn standpunt is dat logisch. Het geneesmiddel dat je aan je patiënten geeft, stopt vermenigvuldiging van kankercellen, maar stopt ook de aanmaak van nieuwe neuronen in hun hersenen.” Robert keek me aan alsof ik gek was en zei: “Maar Sandrine, dit zijn volwassen patiënten – volwassenen maken geen nieuwe zenuwcellen aan.” Tot zijn verbazing, zei ik: “Nou, dat doen ze wel.” Dat noemen we ‘neurogenese’.[Neurogenese] Nu is Robert geen neurowetenschapper, en aan de universiteit had hij niet geleerd wat we nu weten – dat volwassen hersenen nieuwe zenuwcellen kunnen genereren. Als goede dokter wilde Robert mijn lab bezoeken om het onderwerp een beetje beter te begrijpen. Ik nam hem mee voor een bezoekje aan een van de meest opwindende delen van de hersenen als het gaat om neurogenese – en dat is de hippocampus. Een grijze structuur middenin de hersenen. We weten al heel lang dat hij belangrijk is voor het leren, geheugen, stemming en emotie. Maar onlangs hebben we geleerd dat het ook een unieke structuur van de volwassen hersenen is waarin nieuwe neuronen kunnen worden gegenereerd. Als we de hippocampus doorsnijden en inzoomen, zien we hier in het blauw een pasgeboren neuron in volwassen muizenhersenen. In menselijke hersenen – schatte mijn collega Jonas Frisén van het Karolinska Institute produceren we per dag 700 nieuwe neuronen in de hippocampus. Je zou kunnen denken dat dit niet veel is, vergeleken met onze miljarden neuronen. Maar tegen de tijd dat we 50 worden, hebben we alle neuronen waarmee we zijn geboren in die structuur uitgewisseld met volwassen-geboren neuronen. Waarom zijn die nieuwe neuronen belangrijk en wat zijn hun functies? Ten eerste, weten we dat ze belangrijk zijn voor leren en geheugen. In het laboratorium hebben we aangetoond dat als we het vermogen van volwassen hersenen verhinderen om nieuwe neuronen in de hippocampus aan te maken, dan blokkeren we bepaalde geheugenvaardigheden. Dit geldt vooral voor ruimtelijke herkenning – zoals hoe je je weg in de stad vindt. We zijn nog veel aan het leren, en neuronen zijn niet alleen belangrijk voor geheugen, maar ook voor de kwaliteit van het geheugen. Ze zijn nuttig geweest om tijd toe te voegen aan ons geheugen en ze helpen je om zeer vergelijkbare herinneringen te onderscheiden, zoals: hoe je fiets bij het station terugvinden waar je hem elke dag in hetzelfde gebied stalt, maar telkens op een iets andere plaats. Nog interessanter voor mijn collega Robert was het onderzoek dat we deden over neurogenese en depressie. In een diermodel van depressie zagen we we een lager niveau van neurogenese. Als we antidepressiva gaven, steeg de productie van pasgeboren neuronen, en verminderden de symptomen van depressie, dus was er een duidelijk verband tussen neurogenese en depressie. Maar bovendien, als je neurogenese hinderde, nam de werkzaamheid van het antidepressivum af. Toen begreep Robert dat zijn patiënten zeer waarschijnlijk aan depressie leden, zelfs na de genezing van hun kanker, omdat het kankergeneesmiddel de vorming van neuronen had tegengehouden. Het vergde tijd om nieuwe neuronen met normale functies te genereren. We denken nu dat we genoeg bewijs hebben om te zeggen dat we ons op neurogenese moeten focussen als we geheugen of stemming willen verbeteren, of zelfs de afname ervan door veroudering of stress willen voorkomen. De volgende vraag is: kunnen we neurogenese controleren? Het antwoord is ja. We gaan een kleine quiz houden: ik noem een reeks gedragingen en activiteiten en jullie vertellen me of je denktdat ze neurogenese zullen doen toenemen of afnemen. Zijn we er klaar voor? Oké, vooruit dan maar.Leren? Verhogen? Ja. Leren zal de productie van nieuwe neuronen verhogen. Wat dacht je van stress?Ja, stress verlaagt de productie van nieuwe neuronen in de hippocampus. Slaaptekort? Inderdaad zal neurogenese afnemen. Seks? Wauw! (Gelach) Ja, het zal de productie van nieuwe neuronen verhogen.Het gaat echter om het juiste evenwicht. We willen niet vervallen in een situatie – (Gelach) dat teveel seks leidt tot slaaptekort. (Gelach) Hoe zit het met ouder worden? Neurogenese zal afnemen als we ouder worden, maar het stopt niet. En dan tot slot, hoe zit het met lopen? Ik laat het aan jullie oordeel over. Dit is een van de eerste studies die werd uitgevoerd door een van mijn mentoren, Rusty Gage van het Salk Institute, waaruit blijkt dat de omgeving invloed kan hebben op de productie van nieuwe neuronen. Hier zie je een deel van de hippocampus van een muis zonder loopwiel in zijn kooi. De kleine zwarte puntjes zijn pas aangemaakte neuronen in spe. En hier de hippocampus van een muis met een loopwiel in zijn kooi. Je ziet een enorme toename van de zwarte stippen. Activiteit beïnvloedt neurogenese, maar dat is niet alles. Wat je eet zal een effect hebben op de productie van nieuwe neuronen in de hippocampus.Hier een aantal voedingsstoffen met aangetoonde werkzaamheid. Ik haal er een paar uit:Caloriebeperking van 20 tot 30 procent doet neurogenese toenemen. Intermitterend vasten – de tijd tussen de maaltijden opvoeren – doet neurogenese toenemen. Inname van flavonoïden, uit donkere chocolade of bosbessen, doet neurogenese toenemen. Omega-3 vetzuren, aanwezig in vette vis, zoals zalm, verhoogt de productie van nieuwe neuronen. Omgekeerd zal een dieet rijk aan hoogverzadigde vetten een negatieve invloed op neurogenese hebben. Ethanol – inname van alcohol – doet neurogenese afnemen. Maar alles is niet verloren: van resveratrol, in rode wijn, is aangetoond dat het de overleving van nieuwe neuronen bevordert. Dus kan je volgende keer op een etentje beter gaan voor een ‘neurogenese-neutraal’ drankje. (Gelach) Tot slot, de laatste tip – een rare. Japanners zijn gefascineerd door voedseltexturen: ze hebben aangetoond dat zachte voeding neurogenese schaadt, in tegenstelling tot voedsel dat kauwen vereist, knapperig voedsel dus. Al deze gegevens, waar we op cellulair niveau moeten naar kijken, werden verkregen van diermodellen. Maar dit dieet werd ook gegeven aan proefpersonen, en we konden zien dat het dieet geheugen en stemming in dezelfde richting als de neurogenese moduleert: caloriebeperking zal het geheugen verbeteren, terwijl een vetrijk dieet symptomen van depressie verergert. In tegenstelling doen omega-3 vetzuren de neurogenese toenemenen de symptomen van depressie verminderen. Dus we denken dat het effect van voeding op geestelijke gezondheid, op het geheugen en stemming, afhangen van de productie van nieuwe neuronen in de hippocampus. Het is niet alleen wat je eet, maar ook de textuur van het eten, wanneer je het eet en hoeveel je ervan eet. Wij neurowetenschappers, geïnteresseerd in neurogenese, moeten de functie van deze nieuwe neuronen beter begrijpen, en hoe we hun overleving en hun productie kunnen controleren.We moeten ook een manier vinden om de neurogenese van Roberts patiënten te beschermen. En wat jullie betreft – jullie zijn verantwoordelijk voor je eigen neurogenese. Dankjewel. (Applaus) Margaret Heffernan: Fantastisch onderzoek, Sandrine. Je hebt mijn leven al veranderd – ik eet nu veel bosbessen.Sandrine Thuret: Zeer goed. MH: Ik ben geïnteresseerd in het lopen. Moet ik lopen? Of gaat het alleen om aërobe oefening, om zuurstof naar de hersenen te krijgen? Kan het elke vorm van krachtige oefening zijn? ST: Op dit moment, kunnen we niet echt zeggen of het gewoon het lopen zelf is, maar we denken dat alles wat de productie verhoogt, of bloed naar de hersenen brengt, voordelig is. MH: Ik hoef dus nog geen loopwiel in mijn kantoor te installeren? ST: Nee, niet doen! MH: Oh, wat een opluchting! Dat is geweldig. Sandrine Thuret, dankjewel. ST: Dank je, Margaret. (Applaus)

0

Voeg een Commentaar